Sezaryen doğum: takvimi ve süreyi nedeni ve sayısı belirler

Sezaryen, bebeğin karında ve rahimde açılan bir kesiden doğurtulduğu bir ameliyattır: kesi genellikle karnın alt kısmından, bikini çizgisinin hemen altından yatay olarak yapılır. Olağan bir sezaryen ameliyatının tamamı yaklaşık 40-50 dakika sürer. Bu, basit ve planlı bir ilk sezaryenin resmidir. Takvimi, süreyi ve hatta bir sonraki doğumu belirleyen şey ise ameliyatın kendisinden çok, onun neden ve kaçıncı kez yapıldığıdır.

Sezaryen ne zaman önerilir?

Sezaryen büyük bir ameliyattır. İngiltere’deki hasta bilgilendirmesine göre gebelikte belirli sorunlar yoksa sağlık profesyoneliniz genellikle bu yöntemi önermez ve iyileşme daha uzun sürebilir.

Doğuştan rahim yapı bozukluğu görüntüleme ya da ameliyatla doğrulanmış kadınlarda sezaryenle doğum şansı, kesinliği çok düşük bir tahmine göre rahmi normal olanlara kıyasla yaklaşık 3,5 kat yüksektir (olasılık oranı, OR 3,5). Böyle bir bozukluğunuz biliniyorsa doğum planını gebeliğin erken döneminde doktorunuzla konuşun.

Tıbbi neden olmadan istiyorsanız

Amerika Birleşik Devletleri’ndeki (ABD) öneriye göre, anne ya da bebek açısından sezaryen gerektiren bir neden yoksa normal doğum planı güvenlidir, uygundur ve önerilmelidir. İstek esas olarak doğum ağrısı korkusundan geliyorsa ağrı kesici seçenekleri, doğuma hazırlık eğitimi ve doğumda duygusal destek konuşulup sunulmalıdır.

İngiltere’de de önce riskler ve yararlar anlatılır, doğum kaygısı varsa destek önerilir. Kadın buna rağmen normal doğumu kabul edilemez buluyorsa ona planlı sezaryen önerilmeli, ameliyatı yapmak istemeyen doktor da onu yapacak bir meslektaşına yönlendirmelidir.

Karar vermeden önce korkunuzu, ağrı kesici seçeneklerini ve hazırlık desteğini doktorunuzla konuşun.

Sezaryen kaçıncı haftada yapılır?

Acil sezaryenler ve erken doğumu gerektiren durumlar dışında, İngiltere’de planlı ameliyatlar genellikle gebeliğin 39. haftasından itibaren yapılır. ABD’deki öneriye göre tıbbi gerekçe olmadan, yalnızca annenin isteğiyle yapılan ilk sezaryen, erken doğumu gerektiren başka bir neden yoksa 39. haftadan önce yapılmamalıdır. Tıbbi gerekçe belirtilmeden daha erken bir tarih önerilirse nedenini sorun.

Tarihi öne çeken durumlar

Vasa previada bebeğe ait damarlar, plasenta dokusunun koruması olmadan rahim ağzının üzerinden geçer. Standart yaklaşım, 34. ile 37. haftalar arasında planlı sezaryendir. Amaç, doğum eylemi ya da su kesesinin açılması sırasında bu damarların yırtılıp bebeğin ağır kan kaybetmesini önlemektir.

Aynı plasentayı ve aynı amniyon kesesini paylaşan bebeklere tek koryonlu tek amniyonlu ikizler denir. İngiltere’deki kadın doğum uzmanları kurulu, ölü doğum riskini en aza indirmek için bu bebeklerin 32 ile 34. haftalar arasında sezaryenle doğmasını önerir.

Tek koryonlu çift amniyonlu ikizler ise aynı plasentayı paylaşır, ama ayrı keselerde gelişir. Komplikasyon yoksa aynı kurul doğumu 36. haftadan itibaren planlamayı önerir. Bu durum tek başına sezaryen gerektirmez. Ameliyatı gerekli kılan başka belirli bir neden yoksa normal doğumu hedeflemek uygundur.

Ameliyattan önce: hazırlık ve anestezi

Ameliyat günü kolunuza ya da elinize damar yolu açılıp enfeksiyonu önlemek için ilaç verilir, karnınız yıkanır ve idrarı boşaltmak için bir sonda takılır. Bacaklarınıza da pıhtı riskini azaltan, aralıklarla havayla şişen masaj kılıfları geçirilir. Mesane boşken ameliyatta yaralanma olasılığı azalır.

Uyanık olacak mısınız?

Sezaryenlerin çoğu spinal ya da epidural anesteziyle yapılır: uyanıksınızdır, ama vücudunuzun alt kısmı uyuşturulduğu için ağrı hissetmezsiniz. Bazen, özellikle bebeğin daha hızlı doğurtulması gerektiğinde, sizi uyutan genel anesteziye başvurulabilir.

Epidural blok, spinal blok, ikisinin birlikte uygulanması ve genel anestezi arasındaki seçim, sizin ve bebeğin sağlığına ve sezaryenin nedenine bağlıdır. Anestezi uzmanı yararları ve riskleri sizinle konuşur, en uygun yöntemi önerir. Planlı ameliyatınız varsa düşünülen yöntemi önceden sorun.

Kesi, kaslar ve bebeğin ilk anı

Önce ciltte ve karın duvarında yatay ya da dikey bir kesi yapılır, ardından rahim duvarında ikinci bir kesi açılır. Bebek bu kesilerden doğurtulur, göbek kordonu kesilir ve plasenta rahimden çıkarılır.

Uyanık yapılan bir sezaryende gövdenizin önüne bir perde konur ve ekip neler olduğunu anlatır. Karnın alt kısmında ve rahimde genellikle yaklaşık 10-20 santimetre (cm) uzunluğunda yatay bir kesi yapılır. Bu sırada çekiştirme ve itme hissedebilirsiniz. Karın kasları, her ameliyatta böyle olacağı garanti edilmese de genellikle kesilmeden kenara ayrılır.

Bebek iyiyse siz ve doğum eşiniz onu doğar doğmaz görüp kucağınıza alabilirsiniz. Bebeğin sıkıntısı nedeniyle yapılan acil bir ameliyatta ise bebek canlandırma için doğrudan çocuk doktoruna götürülebilir. Sonunda rahim vücutta eriyen dikişlerle kapatılır. Karın cildinde dikiş, zımba, cerrahi yapıştırıcı ya da bunların bir kombinasyonu kullanılır.

Ameliyatın süresi ve riskleri

40-50 dakikayı ne uzatır?

Rahmin alt kısmına ulaşmak miyomlar, ağır yapışıklıklar ya da obezite nedeniyle zorsa, bebeği çıkarmak uzun sürebilir.

Bir ya da iki sezaryen geçirmiş kadınların üçte birinden fazlasında karın içinde, özellikle mesane ile rahim arasında yapışıklık bulunur. Bunlar her yeni sezaryenle daha sık görülür ve ağırlaşır. Ameliyat sonrası yara enfeksiyonu da yapışıklıkları artırır.

Kadın sağlığı için adım adım çevrimiçi program

Antrenmanlar, beslenme ve meditasyonlar — hepsi bir uygulamada, uzman desteğiyle 7 gün 24 saat

• Pelvik taban
• Düz karın
• Sağlıklı sırt
• Duruş ve tonus
• Yoga ve pilates
• Bireysel menü
• KBJU ve beslenme alışkanlıkları
• Meditasyonlar ve podcastler

Hemen Başlayın! İlk 7 gün ücretsiz

Geçirilmiş sezaryen sayısı arttıkça ameliyat süresi ve hastanede kalış uzar. Plasenta yapışma bozukluğu, organ yaralanması, rahmin alınması ve 4 ünite ya da daha fazla kan nakli gibi riskler de artar.

İyi geçen bir günde ameliyat bir saati bulmaz. İkinci ya da üçüncü sezaryeniniz yaklaşıyorsa 40-50 dakikayı kesin bir süre gibi düşünmeyin. Bekleyen yakınlarınıza da bunun bir tahmin olduğunu anlatın.

İlk ve tekrarlayan sezaryenler

Sezaryen genel olarak çok güvenlidir. Her ameliyat gibi risk taşır: yara ya da rahim iç zarı enfeksiyonu, kan pıhtıları, aşırı kanama, mesane ya da böbreklerden mesaneye giden kanallar gibi yakın organların zarar görmesi, bebekte geçici solunum güçlüğü ve rahim açılırken bebeğin yanlışlıkla kesilmesi.

Basit, planlı ilk sezaryenler genellikle güvenlidir. Plasenta yapışma bozukluğu, öne yerleşik plasenta, çok sayıda önceki sezaryen ya da rahim alt bölümünde miyom gibi durumların zorlaştırdığı ameliyatlar ise ciddi kısa ve uzun vadeli komplikasyonlarla ilişkilidir.

Her yeni sezaryenle bir sonraki gebelikte plasentanın aşağı yerleşmesi (plasenta previa), rahim duvarına anormal yapışması ve gebelikte rahmin alınması riskleri artar. Tıbbi bir sebep olmadan sezaryen düşünüyor ve başka çocuk da istiyorsanız, bu riskleri karar vermeden önce doktorunuzla konuşun.

Hastanede ilk günler

İngiltere’de idrar sondası en az 12 saat, yara pansumanı en az 24 saat yerinde kalır. Mümkün olan en kısa sürede kalkıp hareket etmeniz teşvik edilir. Acıktığınızda ya da susadığınızda yiyip içebilirsiniz.

İngiltere’de komplikasyon yoksa kadınların çoğu sezaryenden 1-2 gün sonra eve gidebilir. ABD’de kalış genellikle 2-4 gündür ve süre, sezaryenin nedenine ve vücudunuzun ne kadar sürede toparlandığına bağlıdır. Bu süreler bir hedef değildir. Kendi hastanenizin planını ameliyattan önce sorun, çünkü belirleyici olan sizin toparlanmanızdır.

İngiltere’de erimeyen dikişler ya da zımbalar genellikle 5-7 gün sonra alınır. İz çoğunlukla bikini çizgisinin hemen altında, yatay ve 10-20 cm uzunluğundadır. Nadiren göbeğin hemen aşağısında dikey olabilir. Başta kırmızı ve belirgin olsa da zamanla solar.

Emzirme ve bebeğin ilk saatleri

Sezaryen emzirme yeteneğini çok az etkiler, süt normal doğumdakine neredeyse aynı kolaylıkla gelir. Ameliyattan sonra birkaç saat toparlanmak gerekebilir. İyi bir süt üretimi için kendinizi hazır hissettiğiniz anda emzirmeye başlamak ve bebeği sık sık memeye vermek önemlidir.

Epidural gibi bölgesel anestezide annenin kanına geçen ilaç miktarı genel anestezidekinden düşük olduğu için yenidoğanda daha az uyuşukluk görülür. Bazı bebekler başta biraz uykulu olup daha isteksiz emebilir, ancak zamanında doğanlarda bunun gelişime ya da emmeye bilinen uzun vadeli bir olumsuz etkisi yoktur. Genel anestezi aldıysanız da yeterince uyandığınızda emzirebilirsiniz.

İlk altı hafta

Araba kullanmak, egzersiz, bebekten ağır bir şey taşımak ve cinsel ilişki gibi etkinliklere hemen dönemeyebilirsiniz. Bunlara ancak kendinizi hazır hissettiğinizde ve rahatsızlık duymadığınızda yeniden başlayın. Bu yaklaşık 6 haftayı bulabilir. Emin olmadığınız bir şey varsa doğum sonrası kontrolünüzde doktorunuza sorun.

Harekete döneceğiniz zaman geldiğinde, MomsLab’deki ZeroCore programının sezaryen sonrası için ayrı bir yolu var: günde 20 dakikadan başlayan seanslarda önce nefes, derin kaslar ve pelvik taban çalışılıyor, karına yük sonra geliyor ve başlangıç haftasını doktorunuzla birlikte seçiyorsunuz.

Sonraki doğumun planı

Sezaryenle doğum yapmak, sonraki bebeklerin de sezaryenle doğması gerektiği anlamına gelmez. Bu ameliyatı geçirmiş kadınların çoğu, doğum sırasında ek izlem gerekebilse de bir sonraki bebeğini güvenle normal doğumla doğurabilir. Ancak bazı kadınlara, kendileri ve bebekleri için en güvenli seçenekse yeniden sezaryen önerilebilir. Kadın doğum uzmanınızla görüşerek vereceğiniz doğum yöntemi kararı, önceki kesinin tipi, geçirdiğiniz sezaryen sayısı, normal doğumu riskli kılan bir durum olup olmadığı ve doğum yapacağınız hastanenin türü gibi etkenlere bağlıdır.

Normal doğum olasılığı ve doğumun başlatılması

Önceki sezaryenden sonra normal doğumu deneyen kadınların çoğu başarılı olur, rahim yırtılması ise nadirdir. Tekrar sezaryenin yalnızca açık tıbbi gerekçeyle yapıldığı tek bir hastanenin deneyiminde başarı oranı toplamda yüzde 88, tek sezaryen geçirmişlerde yüzde 90, iki ya da daha fazla geçirmişlerde yüzde 75 dolayındaydı. Bu kadınların yüzde 1,1’inde rahim yırtılması görüldü.

İsveç’te bir kez sezaryen geçirmiş, tek bebek bekleyen, plasenta previa ya da yapışma bozukluğu olmayan ve normal doğum planlayan kadınları kapsayan karşılaştırmanın genelinde, doğumu 39-41. haftalarda başlatmak beklemeye göre daha yüksek tekrar sezaryen olasılığıyla ilişkiliydi ve en büyük fark 40. haftada her 100 kadında yaklaşık 5,5 ek tekrar sezaryene karşılık geliyordu.

Normal doğum planlıyorsanız ve doğumu başlatmak gündeme gelirse bunun sizin için neden gerekli olduğunu sorun.

Bu belirtilerde bir sonraki randevuyu beklemeyin

İngiltere’deki başvuru önerisine göre, sezaryen sonrası enfeksiyon ya da pıhtı belirtisi olabilen şu durumlarda hemen doktorunuza ya da ebenize başvurun:

• Şiddetli ağrı
• İdrar kaçırma ya da idrar yaparken ağrı
• Ağır vajinal kanama
• Yarada artan kızarıklık, ağrı ya da şişlik
• Yaradan irin ya da kötü kokulu akıntı
• Öksürük ya da nefes darlığı
• Alt bacakta şişlik ya da ağrı

Taburcu olmadan önce kimi arayacağınızı kendi hastanenize sorun ve numarayı telefonunuza kaydedin.