Hamile kalmak için spermin yumurtayla buluşması gerekir ve bu, her döngüde esas olarak birkaç günlük bir pencerede olur. Sperm kadının vücudunda 5 güne kadar yaşayabildiği, yumurta ise yumurtlamadan sonra yaklaşık 12-24 saat canlı kaldığı için doğurgan dönem yaklaşık 6 gündür ve yumurtlamadan 5 gün önce ile 1 gün sonra arasındaki ilişkiyle hamile kalınabilir, ama bu günleri kesin olarak hesaplamanın güvenilir bir yolu yoktur.

Nasıl hamile kalınır sorusu da, nasıl kalınmaz sorusu da bu yüzden aynı yere çıkar: sonucu pozisyon ya da şans değil, o pencereyi ne kadar iyi kapsadığınız belirler. Bebek istiyorsanız onu sık ilişkiyle doldurursunuz, istemiyorsanız her ilişkide doğru kullanılan bir yöntemle kapatırsınız.

kanepede uyuyakalmış hamile bir kadın, yanında kapanmış bir kitap

Yumurtlama döngünün hangi gününe düşer

Gebelik, spermin yumurtayla buluşup onu döllemesiyle olur; yumurtlama gerçekleşmezse hamile kalınamaz ve kombine hap, bant ve iğne gibi bazı hormonal yöntemler de tam bu noktada, yumurtlamayı durdurarak etki eder.

Önemli noktalar. Adet bittikten kısa süre sonra da hamile kalmak mümkündür. Pek olası olmasa da erken yumurtlayan ya da döngüsü kısa olan kadınlarda bu olabilir. Klamidya çoğu kişide belirti vermez. Tedavi edilmezse rahim, fallop tüpleri ve yumurtalıklarda enfeksiyona (pelvik inflamatuvar hastalık) yol açabilir. Bu da kısırlığa ya da dış gebeliğe neden olabilir. Prezervatif her ilişkide doğru kullanıldığında gebeliği önlemede %98'e varan oranda etkilidir. Kaynak: National Health Service (United Kingdom).

Döngünün 1. günü adetin başladığı gün sayılırsa, yumurtlama genellikle bir sonraki adetten yaklaşık 14 gün önce olduğu ve bu süre döngü uzunluğundan bağımsız olarak kişiden kişiye oldukça sabit kaldığı için tahmini yumurtlama günü 21 günlük döngüde 7., 26-28 günlük döngüde 12-14., 35 günlük döngüde 21. gün civarına düşer.

Çoğu kadında yumurtlama bir sonraki adetten 10-16 gün önce olur; bu yüzden düzenli 28 günlük döngüsü olan biri büyük olasılıkla 14. gün civarında doğurgandır, ama bu hesap daha kısa ya da daha uzun döngüye uymaz.

Takvimden daha iyi bir işaret

Doğurgan günler kadından kadına, hatta aynı kadında aydan aya kayabilir ve gebe kalma olasılığı en çok yumurtlamadan birkaç gün önceki korunmasız ilişkide yüksektir. Takvim hesabını bu yüzden kaba bir başlangıç noktası sayın ve bedeninizin verdiği işaretle birlikte okuyun.

Yumurtlama döneminde vajinal salgılar incelir ve çiğ yumurta akına benzeyen, uzayan bir kıvam alır. Rahim ağzından gelen bu berrak, ince mukus yumurtlamadan 1-2 gün önce en yoğun halindedir ve evde yumurtlamayı anlamanın yolları içinde onu izlemek, tek başına kesin olmasa da genellikle en güvenilir olanıdır.

Döngünüz çok düzensizse

Adetleriniz çok düzensizse evde yumurtlamayı tahmin etmeye çalışmak zamana ve paraya değmez, çünkü çok düzensiz adetler yumurtlama olmadığının işareti olabilir; bu durumda bir kadın doğum ya da üreme endokrinolojisi uzmanına danışın.

dökülmüş sarı yaprakların arasında oturan hamile bir kadın

Adet bittikten hemen sonra

Olabilir, ve çoğu kadını şaşırtan da tam bu. Adet bittikten kısa süre sonra hamile kalmak pek olası değildir, ama erken yumurtlayan ya da döngüsü kısa olan kadınlarda mümkündür.

Şaşırtıcı gelmesinin nedeni, adet günlerini doğurgan pencereden en uzak an saymamız. Oysa kısa bir döngüde yumurtlama erkene kayar ve sperm de beklemeyi bilir. Sperm ilişkiden sonra fallop tüplerinde 7 güne kadar yaşayabilir. Kaynaklar burada ayrışıyor, biri 5 gün diyor, öteki 7: korunmaya çalışıyorsanız hesabınızı uzun olana göre yapın.

Bir örnek: 21 günlük bir döngüde yumurtlama 7. gün civarındadır, yani adetin son günlerinde korunmasız girilen bir ilişkiden kalan sperm yumurtlamaya kadar yaşayabilir.

Takvimle korunmak ne kadar tutar

Düzenli adet döngüsü olan bir kadının her ay yaklaşık dokuz ya da daha fazla doğurgan günü vardır ve bunların dışındaki bazı günlerde de düşük bir olasılıkla hamile kalmak mümkündür. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) verilerine göre doğurgan günleri izleyerek korunan çiftlerde tipik kullanımda başarısızlık oranı, seçilen yönteme göre %2 ile %23 arasında değişir.

Penetrasyon olmadan, yalnızca temasla

Evet, mümkün. Partner vajinaya çok yakın boşalırsa ya da sertleşmiş penis vajinaya veya vulvaya değerse sperm vajinayla temas edebilir ve bu yolla gebelik, riski çok düşük olsa da gerçekleşebilir.

Bunun şaşırtıcı gelmesi doğal, çünkü “içeri girmedi” cümlesi çoğu kişi için korunmanın kendisidir. Oysa gebelik için gereken şey penetrasyon değil, spermin vajinaya ulaşmasıdır; ulaştığında da doğurgan pencereye denk gelen bir sperm günlerce bekleyebilir.

Geri çekme yönteminde boşalmanın vajinaya ya da dış genital bölgeye olması, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) acil kontrasepsiyon kullanılabilecek durumlar arasında saydığı bir yöntem başarısızlığıdır. Gebelik istemiyorsanız bu, günleri saymadan acil kontrasepsiyonu düşünmeniz gereken bir andır.

Doggy pozisyonu ve rahmin eğimi

Evet, doggy pozisyonunda da hamile kalınır: gebelik spermin yumurtayla buluşmasıyla olur ve penetrasyonsuz temas bile bazen yetebiliyorsa, korunmasız ilişkide hiçbir pozisyon korunma yöntemi yerine geçemez. Tersini, yani bir pozisyonun gebe kalma şansını artırdığını gösteren bir kanıta dayanmıyoruz; bebek istiyorsanız kafa yormaya değecek olan pozisyon değil, zamanlamadır.

Sık duyulan bir endişe de rahmin geriye eğik olması. Kadınların yaklaşık dörtte birinde rahim geriye doğru eğiktir ve bunun doğurganlığı etkilemediği düşünülmektedir.

Kadın sağlığı için adım adım çevrimiçi program
Antrenmanlar, beslenme ve meditasyonlar — hepsi bir uygulamada, uzman desteğiyle 7 gün 24 saat
  • Pelvik taban
  • Düz karın
  • Sağlıklı sırt
  • Duruş ve tonus
  • Yoga ve pilates
  • Bireysel menü
  • KBJU ve beslenme alışkanlıkları
  • Meditasyonlar ve podcastler
Hemen Başlayın! İlk 7 gün ücretsiz

Hamileyken yeniden hamile kalmak

Zaten hamileyken yeniden hamile kalıp kalamayacağınızı merak ediyorsanız, bunu gebeliğinizi izleyen hekime sorun; bu olasılık için güvenle evet ya da hayır denebilecek bir bilgi yok.

İki bebeğin nasıl oluştuğu ise belli. Bazen aynı döngüdeki yumurtlamada birden fazla yumurta bırakılır ve bunların ikisi ya da daha fazlası döllenirse ikiz gibi çoğul gebelik oluşabilir. Çift yumurta ikizleri farklı spermlerle döllenen farklı yumurtalardan, tek yumurta ikizleri ise tek bir spermle döllenen tek yumurtanın döllenmeden sonra ikiye bölünmesinden gelir; çoğul gebelik yaklaşık 60 gebelikte 1 görülür ve yaşla, doğurganlık tedavisiyle daha sık hale gelir.

Prezervatif: %98 ile %82 arasındaki fark

Evet, prezervatifle de hamile kalınabilir ve olasılığı büyük ölçüde nasıl kullanıldığı belirler. Erkek prezervatifi her ilişkide yeni bir tanesi doğru takıldığında gebeliği önlemede %98’e varan oranda etkilidir. Doğru kullanılmadığında etkinlik %82’ye düşer; bu, prezervatifi bir yıl boyunca böyle kullanan kadınların yaklaşık her 5’inden 1’inin hamile kalacağı anlamına gelir.

Meşe komodin üzerinde kapalı gümüş prezervatif paketi, yanında seramik kase ve katlanmış keten kumaş
Yapay zekâ ile oluşturulan illüstrasyon

Yanlış kullanım sayılan durumlar, prezervatifin penis vajinaya değdikten sonra takılması ya da ilişki sırasında yırtılması veya çıkmasıdır; doğrusu, onu penis vajinaya ya da anüse değmeden önce takmaktır.

Gündelik hayattaki oranlar

CDC’nin gündelik hayattaki tipik kullanıma ait ABD verilerinde başarısızlık oranı erkek prezervatifinde %13, kadın prezervatifinde %21’dir. Karşılaştırma için aynı verilerde bu oran kombine hap, mini hap, bant ve vajinal halkada %7, bakırlı rahim içi araçta %0,8, hormonlu rahim içi araçta %0,1-0,4 ve deri altı implantta %0,1’dir.

Korunduğunuzu sandığınız iki dönem

Emzirme ancak üç koşul birlikte sağlandığında doğum kontrolü yerine geçer: doğumdan sonra hiç adet görmemiş olmanız, bebeğin tamamen ya da neredeyse tamamen emzirilmesi ve doğumun üzerinden 6 aydan az zaman geçmiş olması; koşullardan biri bile ortadan kalkarsa başka bir yöntem kullanın.

Vazektomiden sonra sperm sayısının sıfıra inmesi yaklaşık 12 hafta sürer ve bu bir sağlık kontrolüyle doğrulanana kadar başka bir doğum kontrol yöntemi kullanmak gerekir.

Yırtıldı, kaydı ya da geri çekme tutmadıysa

Gebelik istemiyorsanız beklemeyin, çünkü burada saat işler. Prezervatif ilişki sırasında yırtılır ya da çıkarsa acil kontrasepsiyon ya da cinsel yolla bulaşan enfeksiyon testi gerekebilir; İngiltere’nin ulusal sağlık hizmeti NHS bu durumda acilen eczacıdan, cinsel sağlık kliniğinden ya da hekimden yardım alınmasını öneriyor ve saydığı birimler İngiltere’deki hizmetlerdir.

Açık renk tezgâhta bir su bardağının yanında tek beyaz tablet içeren blister
Yapay zekâ ile oluşturulan illüstrasyon

Bir sonraki randevuyu beklemeyen durumlar şunlardır: prezervatifin ilişki sırasında yırtılması ya da çıkması ve geri çekmenin tutmaması. Bunlardan biri yaşandıysa ve gebelik istemiyorsanız, bir sağlık profesyoneliyle beklemeden konuşun.

Acil kontrasepsiyon

İlişkiden sonraki 5 gün içinde kullanılan acil kontrasepsiyon, gebeliklerin %95’in üzerine varan bir kısmını önleyebilir ve ne kadar erken kullanılırsa o kadar etkilidir. Mevcut acil kontrasepsiyon yöntemlerinin en etkilisi bakırlı rahim içi araçtır ve bu kullanımda da onu takmak için geçerli olan olağan uygunluk koşulları aranır. Acil kontrasepsiyon hapları ise yumurtlamayı önleyerek ya da geciktirerek etki eder; düşüğe yol açmaz, yerleşmiş bir gebeliği sonlandıramaz ve gelişen embriyoya zarar vermez.

Test neden önemli

Klamidya çoğu kişide belirti vermez, ama tedavi edilmezse rahim, fallop tüpleri ve yumurtalıklarda pelvik inflamatuvar hastalık denen enfeksiyona yol açabilir ve bu da kısırlığa ya da dış gebeliğe neden olabilir. Bu yüzden belirti beklemek bir ölçüt değildir; yırtılma ya da kayma sonrasında test önerildiyse yaptırın.

Bebek istiyorsanız: sıklık ve sabır

Gebe kalma şansını en yükseğe çıkarmak için 6 günlük doğurgan dönemde her gün ya da gün aşırı ilişki önerilir; ayın her günü ilişkiye girmek gerekmez. Günleri izlemek istemiyorsanız daha sade bir yol da var: 39 yaş ve altındaysanız ve korunmadan 2-3 günde bir ilişkiye giriyorsanız, büyük olasılıkla bir yıl içinde hamile kalırsınız.

Sağlıklı çiftlerin yarısından fazlası denemenin ilk 6 ayında hamile kalır. Bu da pek çok sağlıklı çift için ilk ayların sonuçsuz geçtiği anlamına gelir. Doğurganlık yaşla azalır; vücut kitle indeksi 30 ve üzeri olan fazla kilo, klamidya gibi bazı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve pasif içicilik dahil sigara da gebe kalma şansını etkileyebilir.

Ne zaman uzmana görünmeli

35 yaşın altındaysanız bir yıl, 35 ile 39 yaş arasındaysanız 6 ay denemenize rağmen gebelik olmadıysa kadın doğum uzmanına başvurmanız önerilir; 40 yaş ve üzerindeyseniz daha erken başvurmayı düşünebilirsiniz, ancak endometriozis, PKOS ya da geçirilmiş pelvik ameliyat gibi gebeliği zorlaştıran bilinen bir durumunuz varsa bu süreleri beklemeden bir doğurganlık uzmanıyla görüşmeniz önerilir. Endometriozis, polikistik over sendromu ya da geçirilmiş pelvik ameliyat gibi bilinen bir durumunuz varsa daha erken gidin.

NHS ise bir yıl denedikten sonra hekime görünmeyi, 36 yaş ve üzerindeyseniz ya da doğurganlık sorununuz olabileceğini biliyorsanız daha erken davranmayı öneriyor. İki kaynak 35 yaşta ayrışıyor; o yaştaysanız erken olanı, yani 6 ayı esas alın. Her iki öneri de kendi ülkesinin sağlık sistemine göre yazılmış.

Takvim yalnızca tahmin eder

Bütün bu soruların arkasında aynı gerçek duruyor: doğurgan pencere vardır, ama yeri her ay biraz kayar ve kimse onu kesin olarak işaretleyemez. Bebek istiyorsanız bu belirsizliği sıklıkla aşarsınız. İstemiyorsanız tahmine hiç yaslanmazsınız: yöntemi baştan doğru kullanır, bir şey ters gittiğinde günleri saymak yerine hemen harekete geçersiniz.

Kaynaklar

  1. American College of Obstetricians and Gynecologists. value is what Coveo indexes and uses as the title in Search Results.–> <title>Trying to Get Pregnant? Here’s When to Have Sex. : ACOG
  2. Better Health Channel (Department of Health, State Government of Victoria). Retroverted uterus : Better Health Channel
  3. Centers for Disease Control and Prevention. Contraception and Birth Control Methods : Contraception : CDC
  4. National Health Service (United Kingdom). Chlamydia – NHS
  5. National Health Service (United Kingdom). Condoms – NHS
  6. National Health Service (United Kingdom). Infertility – NHS
  7. National Health Service (United Kingdom). Periods and fertility in the menstrual cycle – NHS
  8. National Health Service (United Kingdom). Trying to get pregnant – NHS
  9. Office on Women's Health (US Department of Health and Human Services). Ovulation calculator
  10. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Multiple pregnancy: having more than one baby : RCOG
  11. World Health Organization. Emergency contraception